Rekenen groep 3: van tellen naar slim rekenen tot 20

Wat leert je kind bij rekenen in groep 3?

Groep 3 is het jaar waarin rekenen echt begint. Kinderen leren eerst de getallen tot 20 goed kennen: tellen, ordenen en een plek geven op de getallenlijn. Daarna komen de sommen, in opbouw: eerst erbij en eraf tot 5, dan tot 10. In de tweede helft van het jaar gaan de sommen tot 20, eerst zonder en daarna met overschrijding van het tiental.

De volgorde verschilt per rekenmethode en per school. Vraag de leerkracht welke strategie de klas nu leert, en welke woorden de school gebruikt. Zegt de juf “verliefde harten” of “vriendjes van 10”? Gebruik thuis dan dezelfde woorden, zodat je kind niet in de war raakt.

Splitsen tot 10 en de verliefde harten

Splitsen betekent: een getal uit elkaar halen in twee stukken. 7 is 5 en 2, maar ook 4 en 3, of 6 en 1. Dat lijkt simpel, maar het is de basis voor bijna alles wat daarna komt. Een kind dat vlot kan splitsen, hoeft bij sommen niet meer te tellen.

De belangrijkste splitsingen zijn die van 10. Op veel scholen heten ze de verliefde harten: twee getallen die samen precies 10 zijn. 1 en 9, 2 en 8, 3 en 7, 4 en 6, en 5 en 5. Het doel aan het eind van groep 3 is dat je kind deze paren zonder tellen weet, binnen een paar seconden. Ze komen later steeds terug, ook bij 11 en 9 of 18 en 2, die samen 20 zijn.

Probeer het: splitsen en sommen tot 20

Sommen tot 20: zo gaat je kind slim over het tiental

Sommen tot 20 zonder overschrijding, zoals 12 + 5, zijn meestal niet moeilijk. Je kind ziet dat 11 tot en met 20 hetzelfde rijtje is als 1 tot en met 10, maar dan met een tiental ervoor. 12 + 5 is dus net als 2 + 5, met de 10 die “meeloopt”.

Lastiger is over het tiental gaan, zoals bij 8 + 5. Hier gebruikt je kind de verliefde harten: eerst springen naar 10, dan de rest erbij. Bij minsommen gaat het net zo, maar achteruit: bij 13 − 5 spring je eerst terug naar 10 en dan nog verder.

Een tweede strategie is verdubbelen. Dubbelsommen zoals 6 + 6 en 7 + 7 onthouden kinderen vaak snel. Daarmee los je ook bijna-dubbelen op: 7 + 8 is 7 + 7 en nog één. Laat je kind kiezen welke strategie het fijnst vindt. Beide zijn goed, zolang het niet bij elke som opnieuw gaat tellen.

De getallenlijn: getallen een plek geven

Op de getallenlijn ziet je kind dat getallen een vaste plek hebben. 15 ligt precies tussen 10 en 20, en 9 ligt vlak voor 10. Dat helpt bij schatten en bij het kiezen van een slimme sprong. Bij 15 − 6 zie je meteen dat je eerst 5 terug kunt naar 10.

Liggen twee getallen dicht bij elkaar, zoals bij 12 − 9, dan is terugtellen omslachtig. Tel dan op van het kleine naar het grote getal: van 9 naar 12 zijn drie sprongen. Rekenaars noemen dat aanvullen. Ook dat zie je mooi op de getallenlijn.

Ook in groep 3: klokkijken en geld

Naast getallen en sommen leren de meeste kinderen in groep 3 de hele uren op de klok, en vaak ook al de halve uren. Wijs thuis de klok aan bij vaste momenten: “Om zeven uur gaan we eten.” Meer uitleg en een oefening vind je bij klokkijken oefenen.

Ook geld komt aan bod: munten herkennen en kleine bedragen betalen. Laat je kind bij de bakker met echte munten betalen, of speel thuis winkeltje met munten van 1 en 2 euro. Dat is meteen rekenen met splitsen: 5 euro is 2 + 2 + 1.

Rekenen groep 3 spelletjes voor thuis

Met rekenen groep 3 spelletjes oefent je kind zonder dat het als huiswerk voelt. Deze spelletjes kosten niets en duren maar een paar minuten:

• Verliefde harten-memory: kaartjes met 0 tot en met 10. Wie twee kaartjes vindt die samen 10 zijn, mag ze houden.
• Dobbelsteenrace: gooi met twee dobbelstenen en tel de ogen op. Herkent je kind de getalbeelden zonder te tellen? Dan zit het goed.
• Grabbelzak: stop 10 knopen in een zak. Pak er een paar uit. Hoeveel zitten er nog in?
• Winkeltje: prijzen tot 10 euro op speelgoed. Je kind betaalt met munten en jij vraagt wat het terugkrijgt.
• Kaartenduel: iedereen draait twee kaarten om (aas tot en met 10) en telt ze op. De hoogste som wint.

Zoek je rekenen groep 3 werkbladen? Hippa heeft geen werkbladen om te printen. Je kunt er zelf snel een maken: schrijf tien splitsingen of sommen op een blaadje en laat je kind er een tekening bij maken. Wil je kind liever op de tablet oefenen, kies dan oefeningen die uitleggen hoe het moet, en niet alleen goed of fout zeggen. Zo oefen je rekenen groep 3 met begrip.

Mijn kind telt op de vingers. Is dat erg?

Tellen op de vingers is in groep 3 heel normaal. Vingers zijn een prima eerste hulpmiddel, zeker als je kind een hele hand als vijf ziet in plaats van vijf losse vingers. Het wordt pas een probleem als je kind aan het eind van groep 3 nog bij elke som één voor één telt. Dan duurt rekenen lang en gaat het vaak net één stap mis.

1. Oefen de getalbeelden: laat een dobbelsteen of een hand zien en vraag hoeveel het is, zonder te tellen.
2. Oefen de verliefde harten tot je kind ze zonder nadenken weet.
3. Laat de strategie hardop zeggen: “Eerst naar 10, dan nog 3.” Zo merkt je kind dat het niet hoeft te tellen.
4. Ga terug naar kleinere getallen als het niet lukt. Sommen tot 10 eerst goed, dan pas tot 20.

Maak je je zorgen omdat het na veel oefenen nog steeds niet lukt? Bespreek het dan met de leerkracht. Die ziet hoe je kind in de klas rekent en kan vertellen wat de volgende stap is. Op weg naar groep 4 komen de tafels en de eerste redactiesommen eraan, en daarvoor zijn de splitsingen tot 10 onmisbaar.