Rekenen groep 4: van tientallen en eenheden naar de eerste tafels

Wat leert je kind bij rekenen in groep 4?

In groep 3 rekende je kind tot 20. In groep 4 wordt dat 100. Dat is meer dan een groter getal: je kind moet snappen dat 63 bestaat uit 6 tientallen en 3 eenheden. Pas dan lukt het om slim te rekenen met sprongen van tien, in plaats van alles één voor één te tellen.

Elke rekenmethode heeft een eigen volgorde. Sommige scholen beginnen al in groep 4 met alle tafels, andere bewaren de tafels van 6 tot en met 9 voor groep 5. Vraag de leerkracht wat de klas nu doet en welke strategie de school gebruikt. Rekent de klas met sprongen op de getallenlijn, of met splitsen? Gebruik thuis dezelfde aanpak.

Tientallen en eenheden: de basis van rekenen tot 100

Het belangrijkste inzicht van rekenen in groep 4 is de plaats van een cijfer. In 63 betekent de 6 geen zes, maar zestig: zes groepjes van tien. De 3 betekent drie losse. Kinderen die dit snappen, kunnen een getal als 63 “zien” als zes bundels en drie losse. Dat maakt optellen en aftrekken veel makkelijker.

Lastig is dat we in het Nederlands de getallen andersom uitspreken dan we ze schrijven. Je zegt drie-en-zestig, met de eenheden eerst, maar je schrijft 63, met de tientallen eerst. Daardoor schrijven veel kinderen in groep 4 af en toe 36 als ze 63 bedoelen. Dat is geen slordigheid, maar een logische vergissing.

Probeer het: rekenen groep 4 oefenen

Sommen tot 100: rekenen met sprongen

Bij plus- en minsommen tot 100 leren kinderen in groep 4 meestal springen op de getallenlijn. Je begint bij het eerste getal en maakt sprongen: eerst de tientallen, dan de eenheden. Bij 47 + 25 spring je eerst 20 vooruit naar 67, en dan nog 5. Gaan de eenheden over het tiental heen, dan maak je die laatste sprong in twee stukken: eerst naar 70, dan nog 2.

Minsommen gaan net zo, maar dan terug. Bij 63 − 8 spring je eerst 3 terug naar 60 en dan nog 5 terug naar 55. Een veelgemaakte fout is de cijfers omdraaien: “8 min 3 is 5”, waardoor er 65 uitkomt. Wie op de getallenlijn springt, ziet meteen dat je onder de 60 moet uitkomen. Op veel scholen komt aan het eind van groep 4 ook het kolomsgewijs rekenen erbij, met eerst de tientallen en dan de eenheden onder elkaar.

De eerste tafels in groep 4

In groep 4 maken de meeste kinderen kennis met keersommen. Het begint met groepjes: 4 × 5 betekent 4 groepjes van 5. Daarna komen de tafels zelf, meestal in deze volgorde: de tafel van 10, van 2 en van 5, en daarna de tafels van 3 en 4. De tafels van 6 tot en met 9 volgen vaak in groep 5. Op de pagina over tafels oefenen staat per tafel een slim trucje.

• Tafel van 10: een nul erachter. 7 × 10 = 70.
• Tafel van 2: verdubbelen. 7 × 2 is 7 + 7.
• Tafel van 5: de helft van de tafel van 10. 6 × 5 is de helft van 60.
• Omdraaien: 2 × 7 is hetzelfde als 7 × 2. Zo hoeft je kind maar de helft te onthouden.

Laat je kind de tafels niet alleen opzeggen als rijtje. Vraag ook losse sommen door elkaar, en de deelsom erbij: als 6 × 5 = 30, dan is 30 : 5 = 6. Zo leert je kind de tafel van twee kanten. Dat helpt straks in groep 5, als delen erbij komt.

Klokkijken, geld en meten in groep 4

Klokkijken in groep 4 gaat van hele en halve uren naar kwart over en kwart voor. Het lastigste is dat het woord “half” vooruitkijkt: half vier is drie uur dertig. Op de pagina over klokkijken oefenen staat een stappenplan met een oefenklok.

Bij geld rekent je kind met munten en briefjes tot 100 euro, en soms al met centen. Meten gebeurt met de liniaal in centimeters. Ook de eerste verhaaltjessommen komen in groep 4: “Er zitten 23 kinderen in de klas en 5 zijn ziek. Hoeveel zijn er op school?” Meer daarover lees je bij redactiesommen oefenen.

Waar lopen kinderen in groep 4 vaak op vast?

• Cijfers omdraaien: 36 schrijven in plaats van 63. Laat je kind het getal neerleggen met bundels en losse.
• Het tiental vergeten: bij 47 + 25 uitkomen op 62. Laat je kind schatten voordat het rekent.
• Blijven tellen: elke som één voor één aftellen. Oefen sprongen van tien en de verliefde harten uit groep 3.
• Tafels als liedje: het rijtje wel opzeggen, maar 6 × 5 los niet weten. Vraag de sommen door elkaar.
• Half is vooruit: half vier lezen als vier uur dertig. Zeg: “Half vier is halverwege naar vier uur.”

Wankelt de basis uit groep 3 nog? Kijk dan eerst bij rekenen in groep 3: splitsen tot 10 en sommen tot 20 moeten vlot gaan voordat sommen tot 100 lukken. Wil je weten wat er straks komt, lees dan over rekenen in groep 5.

Rekenen groep 4 oefenen thuis: zo houd je het leuk

Rekenen groep 4 oefenen hoeft geen extra huiswerk te zijn. Juist kleine, vaste momenten werken goed. Een paar ideeën:

• Sprongenspel op de trap: bij elke tree een getal in sprongen van 2, 5 of 10.
• Boodschappen schatten: rond de prijzen af op hele euro’s en tel samen op. Kom je onder de 20 euro?
• Klok van de dag: laat je kind elke ochtend zeggen hoe laat het is, tot op het kwartier.
• Tafeldobbelsteen: gooi een dobbelsteen en doe het getal keer 2, keer 5 of keer 10.
• Getal van de dag: kies een getal tot 100. Hoeveel tientallen en eenheden? Wat is 10 meer en 10 minder?

Vijf tot tien minuten per dag is genoeg. Stop als je kind moe of boos wordt, en sluit af met een som die lukt. Merk je dat iets na weken oefenen nog steeds niet gaat, bespreek het dan met de leerkracht.